Op maandag 2 juni 2025 vond in het maandelijkse programma van de buurtgroep *Thoes in de Kommik* in Vroenhoven een bijzondere presentatie plaats: een fotoreportage van de *Vrijheidsstoet van 8 juli 1945*. Deze stoet trok tachtig jaar geleden, kort na het einde van de Tweede Wereldoorlog, feestelijk en gedenkend door de toen nog zelfstandige gemeente Vroenhoven.
Marcel Bastiaens (78j) presenteerde zijn jarenlange zoektocht naar foto’s, getuigenissen en het programmaboekje van deze bijzondere optocht. Zijn verhaal is een hommage aan het lokale geheugen, aan wie herdacht werden, en aan wie niet vergeten mogen worden.
Het verhaal van Marcel Bastiaens
“Als kind van zes vond ik bij mijn ouders in een doos met oude foto’s het programmaboekje van de Bevrijdingsstoet van 1945. Er zaten echter geen foto’s bij. Ik stelde er toen geen vragen over, en er werd thuis ook niet over gesproken. Met de jaren groeide mijn interesse voor de geschiedenis van Vroenhoven. Vanaf 1975 begon ik actief materiaal te verzamelen. In 2008 bezat ik al enkele foto’s van de Vrijheidsstoet. De eerste vijf kreeg ik van mevr. Geraldine Creemers, echtgenote van bakker Willy Kerkhofs.”
“Later kwam ik via mijn verzameling postkaarten en foto’s van het Albertkanaal in contact met mevrouw Luijcks uit Zichen, die me vijftien foto’s van de stoet liet kopiëren. In 2008 verschenen enkele van deze beelden in het tijdschrift GOGRI (jaargang 5, nr. 2). In 2024 toonden we een selectie tijdens een tentoonstelling over de oorlogsjaren 1940-1945 in het Paenhuis in Riemst.”
“Voor deze gelegenheid in 2025 heb ik alle foto’s vergroot tot A4-formaat, genummerd, en gelabeld met de titels zoals vermeld in het originele programmaboekje. Tussen de foto’s hingen ook de bijbehorende pagina’s uit het boekje én advertenties van de lokale middenstand die destijds sponsor waren. Hoewel de meeste bezoekers de stoet niet kenden, kwamen er toch hier en daar, enkele herkenningen en persoonlijke verhalen naar boven. Ook al was dat maar minimaal, toch vond ik dat bijzonder waardevol.”
De Vrijheidsstoet van 1945
De stoet bestond uit 33 taferelen, uitgebeeld op wagens en door groepen uit de dorpen Vroenhoven en Heukelom. De taferelen volgden min of meer chronologisch de oorlogsjaren, van de Duitse inval tot de bevrijding en de hulde aan koning en bevrijders. Elk tafereel had een specifieke titel en werd begeleid door symboliek, verkleedpartijen en thematische wagens.
Hier volgen de uitgebeelde taferelen met bijhorende tekst, zoals vermeld in het programmaboekje uit 1945.
9 mei 1949 om 22.00uur. Concert door een militair muziekkorps.
10 mei 1940 om 11.00uur.
“Alle moffen strijden”
“Wie met de klokken schiet, wint den oorlog niet”
Op onmenschelijke wijze werden de gevangenen gemarteld en gedood.
Moffen als honden verdreven, door de geallieerden.
Orde dient gehandhaafd, verraders opgeleid, daarom.
De Duitse moordenaar had een nieuw wapen uitgevonden om ons te doden.
7 mei 1945 Gansch de wereld vernam met vreugde de overgave van de moffen.
Herkenningen en Details uit de Gemeenschap
De foto’ zijn zorgvuldig bestudeerd. Er zijn geen ooggetuigen gevonden die daarin nog zouden kunnen adviseren. Tijdens het verzamelen en de presentatie werden de volgende opmerkingen bij de foto’s gemaakt:
Groep 1: Harmonie Wilhelmina van Wolder. Uiterst rechts met hoge hoed: Felix Bocken.
Groep 4: Tina en Lisa Crauwels (dochters van de wijsvrouw). Jean Peeters met fiets (koster en kruidenier).
Groep 5: Rouwhulde: grafsteen uit hout gemaakt door Hubert Meurmans (’t schieperke) van Lafelt. Beschilderd door Johan Konings uit Riemst. Wagen gemaakt op de boerderij van Willem Coenegrachts (gegevens Herman en Wilma van Hubert Coenegrachts). Op de wagen zaten kinderen en familieleden van omgekomen burgers van 10 mei 1940, o.a. Janine Schiepers, Ferdy en Ward Kusters. Trinette Nelissen, Rosa en Marcel Crauwels.
Groep 6: Hitler-jeugd, met o.a. Jules Hardy
Groep 8: met o.a. Jan Marres (front, zittend, met pet). Jan was krijgsgevangene geweest. Hij hield ook de feestrede aan de kerk.
Groep 20: De Witte Brigade was een Geheim Leger. Tweede van links: Frans Marting (Frans van Mina).
Groep 21: Het roode kruis waarbij enkele dames een EHBO-cursus hadden gevolgd: o.a. Elisa Schiepers (van Lemmekens, Li Schepers (van de secretaris), Nelly Schepers (van Pierre, het chefke van de Keel (Lindestraat)) Nele en Maria Renkens, Maria Meertens (van de Smid, Keelstraat), Elsa Swinnen, Louise Schepers (van Willem Schepers, Lafelterweg), Lis Bastiaens (van de Helle, Lindestraat).
Groep 23: Wagen met de bevrijders: Amerikanen, Engelsen, Canadezen etc.).
Groep 26: De Vliegende Bom, V1, was een vergeldingswapen.
Groep 27: Paard links: Theo Nelissen (van Herman); paard rechts: Jozef Schiepers (van Lemmekens).
Groep 30: Lopend naast de wagen: Clement Crauwels; daarachter Pierre Nijs.
Het programmaboekje van de *Vrijheidsstoet* van 8 juli 1945
Slotbeschouwing
Deze herontdekte stoet is méér dan een optocht; het is een collectieve herinnering aan trauma, hoop, verlies én herwonnen vrijheid. Dat dit erfgoed tachtig jaar na datum opnieuw tot leven kwam dankzij de toewijding van Marcel Bastiaens en de buurtgroep, is een waardevol voorbeeld van lokale geschiedschrijving en gemeenschapszin.
“Er zijn nog maar weinig mensen die deze stoet bewust meegemaakt hebben” besluit Marcel. “Toch voelde ik dat we iets terugbrachten dat nooit verloren had mogen gaan.”
Bijlage–bronvermelding
– 5 foto’s: Geraldine Creemers (vrouw van Willy Kerkhofs)
– 15 foto’s: Mevr. Luijcks (vrouw van meester Luijcks, Zichen)
– Programmaboekje Vrijheidsstoet 1945 (origineel exemplaar)
– Tentoonstelling 2024, Heemkundige Kring Riemst
Verslag opgesteld door:
Anne van den Berg
Vroenhoven, juli 2025